بررسی انواع ترکیبات کلات ساز یا کمپلکس کننده

1- کلات های مصنوعی،

عمدتاً شامل کلات های EDTA, DTPA, EDDHA و EDDHSA می‌شوند که استفاده گسترده‌ای در کشاورزی دارند، اما باید توجه داشت کلاتهای مصنوعی به دلیل اندازه بزرگی که دارند نمی توانند از غشای سلولی عبور کنند. ریشه با صرف انرژی، مواد مغذی را از کلات جدا کرده (شکستن پیوند کلات) و به مصرف می رساند و کلات های مصنوعی بیرون از گیاه در خاک باقی می ماند.

  به دلیل تجزیه ناپذیر بودن کلات های مصنوعی، باقی مانده آنها در خاک سبب آلودگی خاک و درنتیجه محیط زیست می گردد. همچنین گاها ممکن است باعث آلودگی گیاه نیز شود، به عنوان مثال در یک پژوهش از EDTA به عنوان یک عامل کلات کننده موثر بر مقدار جذب عناصر سنگین سرب و کادمیم خاک توسط گیاه کلزا نام برده شده است.

از طرفی وقتی ریشه مواد مغذی را از کلات جدا می کند، عنصر مورد نظر به صورت یون وارد گیاه می شود که سرعت حرکت یون در گیاه به دلیل وجود بار الکتریکی، کند است.

همچنین گیاه برای متحرک کردن عناصر کم مصرف، در ریشه خود اسیدآمینه ترشح می کند تا با یون وارد شده تشکیل کمپلکس دهد و بتواند به سرعت درون گیاه حرکت کند و به تمام اندام ها برسد. تولید اسیدآمینه توسط گیاه فرآیندی است که در آن انرژی بسیاری مصرف می شود که باعث کند شدن رشد گیاه می گردد.

2- اسید های آمینه (پروتئین)،

یکی از انواع ترکیبات کلات ساز طبیعی هستند و با یون های فلز با دو بار مثبت تشکیل یک پیوند شیمیایی محکم می‌دهند. اسیدآمینه ها برای محلول سازی و انتقال عناصر غذایی درون اندام های گیاه استفاده می شوند.

اندازه کلات های طبیعی تشکیل شده کوچکتر از منافذ گیاه هستند، اگر به صورت محلول پاشی مصرف گردد از سلول های برگ عبور کرده و اگر به صورت خاکی استفاده شود ریشه به راحتی میتواند، کمپلکس(کلات) را همراه عنصر غذایی از خود عبور دهد و وارد گیاه کند.

در این حالت چون عناصر غذایی به صورت کمپلکس شده وارد گیاه می شوند و فاقد بار الکتریکی هستند به سرعت درون اندام ها حرکت کرده و در دسترس قرار می گیرند و همچنین دیگر نیازی به صرف انرژی برای ترشح اسیدآمینه توسط گیاه نیست.

3- هیومیک و فولویک اسید،

قادر به کلاته کردن عناصر معدنی ریزمغذی بوده که

هیومیک اسید، بدلیل وزن بالای خود عمدتاً مصرف خاکی دارند.همچنین به دلیل قطر مولکولی بزرگ نمی تواند از بافت گیاه عبور کند و در خاک باقی می ماند، اما به دلیل تجزیه پذیر بودن سبب بهبود ساختارفیزیکی و شیمیایی خاک می گردد.

 فولویک اسید، براساس تحقیقات انجام شده فولویک اسید دارای قطر مولکولی مختلف بوده که برخی از آنها مانند آمینواسیدها از منافذ گیاه کوچکتر بوده و از بافت گیاه می تواند عبور کند و قابلیت مصرف محلول پاشی را نیز دارد.

و همچنین به دلیل تجزیه پذیر بودن در مصرف خاکی سبب بهبود ساختار فیزیکی و شیمیایی خاک می گردد. 

4- لیگنوسولفونات ها،

که از لیگنین(یک ترکیب شیمیایی داخل گیاه که باعث چوبی شدن بافت گیاه می‌شود) مشتق می‌شوند. این ترکیبات عمدتاً در مصارف خاکی مورد استفاده قرار می گیرند، ولی بدلیل اندازه بزرگ مولکولی قادر به جذب از بافت های گیاهی در محلول پاشی نیستند.

5- اسیدهای آلی،

شامل مالیک اسید، سیتریک اسید، فوماریک اسید و … هستند. اسیدهای آلی بدلیل اینکه جزئی از تولیدات مواد گیاهی هستند، دارای قابلیت جذب بالایی بوده و موثرتر از سایر فرم ها می باشند. این ترکیبات کلاته در محیط های قلیایی شدید، دارای پیوند شیمیایی ضعیف تری با عناصر معدنی ریزمغذی بوده و همچنین فرآیند تولید گران‌تری نسبت به سایر انواع این ترکیبات دارند

مقایسه کلات مصنوعی با اسیدآمینه
مقایسه کلات مصنوعی با اسیدآمینه
مقایسه کلات مصنوعی با اسیدآمینه
فهرست